Müzikte çalgı¹, istisnâi birkaç form dışında, Ses Müziğinin vazgeçilmez eşlik unsuru ve başlıbaşına bir Müzik türü olarak çifte fonksiyona sahiptir .Türklerin Hun'lardanberi her iki fonksiyonuyla da kullandıkları mûsikî aletleri, İslamiyetten sonra bir din adamlarının etkisiyle Mehterhâne, Enderûn ve sazın serbest oldugu tekkelerle şuurlu din adamlarının koruması sayesinde kurtulabilmiştir.²

Osmarılı mûsikîsi formları ile çalgıları arasında, çağlara göre eskilerinin gözden düşüp yenilerinin moda olması şeklinde bir kader birliği görülür .Osmanlı klâsik ve halk mûsikîsinde kullanılan bütün telli/saplı çalgıların atası olan Kopuz'un ömrü 18.yy'a kadar devam edebilmiş, 10 ila 16. yy. arası çok revaçta olan Ud yerini --l9.yy. sonunda yeniden almak üzere-- 1 7 .YY .dan itibaren Tanbur'a bırakmış, tarihi Türk harpi Çeng'le, Türk pan flütü Miskal 19.yy, Santur ise 20. yy .da artık kullanılmaz olmuşlardır .Önce viola d'amore  şeklinde Sinekemanı adı ile Batıdan gelen Keman, daha sonra Viyola, Viyolonsel ve Kontrbas ile, önceleri Köçekçe ve Tavşanca adı verilen saray rakslarının eşlik sazı olan Kemençe ve Lavta 20. yy.da klasik mûsikîye de girmiş; Kaşık'la Zilli  Maşa'nın halk oyunlarında yaşamasına mukabil, Çalpara da denen Çengi Çubuğu, Köçekçe ve Tavşanca'larla³ birlikte tarihe karışmıştır. Osmanlı mûsikîsinde kullanılmış olan çalgıların sayısı da, çeşitli çalgıların kaynaklarına göre değişiklik -daha doğrusu artış- göstermiştir: II. Murad çağı yazan Şükrullah sadece 9. Lâdikli 18, Kâtib Çelebi 19 çalgılık liste verirlerken, yazarlığı yanında çok iyi bir Müzisyen olan Evliya Çelebi, çoğunun tarifini de verdiği 76 çalgı adı zikretmiştir.⁴

Mûsikî aletleri bilimi demek olan Organoloji'de çalgılar,hangi Müzik söz konusu olursa olsun, bu sanatın insanla birlikte doğuşundan bu yana geçirdiği merhaleler gözönüne alınarak, vurmalı çalgılar, nefesli çalgılar ve telli çalgılar sırası içinde incelenmektedir .'Ritm sazlar'da denen vurmalılar, kendi aralarında ayrıca: tahtalar, zilliler ve derililer olarak üçe ayrılmakta: nefesli ve telli çalgılar -ritm çalgılarına paralel- 'melodi çalgıları' adını almakta, nefesliler 'dilli' ve 'dilsiz', telliler de 'mızraplı' ve 'yaylı' alt başlıklarına göre sınıflandırılmaktadır .Bir başka tasnif şekli de çalgıları yine vurmalı-nefesli-telli düzeni içinde bu defa kullanılış alanlarına (fonksiyonlarına) göre gruplamaktır: Askeri Müzik çalgıları, Dînî Müzik çalgıları, Halk Müziği çalgıları, Klâsik Müzik çalgıları ve Eğlence Müziği çalgıları. Biz burada. Osmanlı mûsikîsinin çeşitli türlerinde kullanılan çalgıları, kullanılma alanlarını birleştirerek, vurmalı-nefesli-telli (mızraplı-yaylı) sırasına göre toplu olarak sınıflandıracağız .

1)Dilliler
Zurna	Askeri ve Halk Müziği
Mey	Halk Müziği
Kaval	Halk Müziği
Tulum	Halk Müziği
Sipsi	Halk Müziği
Çifte	Halk Müziği
Arğul	Halk Müziği
Düdük	Halk Müziği
2)Dilsizler
Nefir	Askeri Müzik
Kaval	Halk Müziği
Ney	Klâsik ve Tasavvuf Müziği
Girift	Klâsik Müzik
Miskal	Klâsik Müzik
Pîşe	Klâsik Müzik
Mû	Klâsik Müzik
Kara kamış	Klâsik Müzik
Komuz	Oyun Müziği
Garmon	Mızıka ve Oyun Müziği
Hokkabaz Borusu	Eğlence Müziği
Mizmar	Klâsik Müzik

C) Telli Sazlar

1) Yaylılar
Iklığ	Halk Müziği
Sînekeman8	Klâsik Müzik
Keman	Klâsik Müzik
Rebab	Tasavvuf Müziği
Klâsik Kemençe	Klâsik Müzik
Karadeniz Kemençesi	Halk Müziği
Ağaç Kemane	Halk Müziği
Yaylı Tanbur	Klâsik Müzik
Kabak Kemane	Halk Müziği
2)Mızraplılar
Kopuz	Askeri ve Halk Müziği
Kolca Kopuz	Halk Müziği
Lâvta	Oyun Müziği
Çeng ( Mugni)	Klasik Müzik
Tanbur	Klasik Müzik
Ud	Klâsik ve halk Müziği
Kanun	Klâsik ve halk Müziği
Santur	Klâsik Müzik
Saz Ailesi
Cura	Halk Müziği
Cura-Bağlama	Halk Müziği
Bağlama	Halk Müziği
Tanbura	Halk Müziği
Dîvan (Meydan) sazı	Halk Müziği
Tar Ailesi
Dombra	Halk Müziği
Dotar	Halk Müziği
Setar	Halk Müziği
Asya Türkleri Müziği Çalgıları
Balaban (MEY)	Halk Müziği
Gubuz	Halk Müziği
Koray	Halk Müziği
Sıbızgı	Halk Müziği
Mazhar	Halk Müziği
Gıçek	Halk Müziği
Kılkopuz	Halk Müziği
Rubab	Halk Müziği
Nay	Halk Müziği
Kemença	Halk Müziği